+90 216 706 98 96 bilgi@eren.gen.tr

Makedonya’da Şirket Kuruluşu

Makedonya

Makedonya’ da Şirket Kuruluşu:

Makedonya’da şirket kuruşu düşük vergi ve iş yapılabilirlik kriterlerine göre popülerliğini kaybetmeyen bir alan olmaya devam etmektedir. Avrupa kıtası ile Doğu pazarlarının kesişim noktasında, Balkanlar’ın tam merkezinde yer alan Kuzey Makedonya Cumhuriyeti, sunduğu cazip mali politikalar ve yatırımcı dostu bürokratik yapısıyla uluslararası iş dünyasının en çok ilgisini çeken ülkelerden biri haline gelmiştir. Özellikle son yıllarda Güneydoğu Avrupa ve Balkan coğrafyasında bölgesel bir merkez (hub) kurmak isteyen Türk girişimciler, yazılımcılar ve e-ticaret şirketleri için Makedonya’da şirket kuruluşu, hem Avrupa pazarına doğrudan erişim sağlamakta hem de varlıkları korumak adına benzersiz mali avantajlar sunmaktadır.

Makedonya’nın SEPA sistemine entegre olması, Avrupa Birliği’nin Roaming sistemine girmeye hazırlanması, iş yapılabilirliği iş insanları için daha da cazip hale getirmektedir.

Uluslararası finans kuruluşlarının raporlarına bakıldığında bu ilginin tesadüf olmadığı görülmektedir. Dünya Bankası’nın (World Bank) yayınladığı Doing Business endekslerinde ve Financial Times bünyesindeki fDi Intelligence araştırmalarında Kuzey Makedonya; iş kurma kolaylığı, yabancı yatırımların korunması ve bürokratik süreçlerin hızlandırılması bakımından Balkanlar’ın en lider ülkesi olarak gösterilmiştir.

Bu kapsamlı rehberde, Kuzey Makedonya Merkezi Sicili (Централен регистар на Република Северна Македонија – CRM / crm.com.mk) ve Vergi Dairesi (Управа за јавни приходи – UJP / ujp.gov.mk) resmi mevzuatları ışığında; Makedonya’da şirket kuruluşu sürecini, vergi fırsatlarını, gerekli evrakları ve tescil sonrası fatura kesme adımlarını tüm ayrıntılarıyla ele alıyoruz.

1. Global Finans Analizleri: Neden Balkanlar ve Makedonya?

Uluslararası yatırım dergileri ve finansal analiz kuruluşları, küresel ekonomik belirsizliklerin arttığı dönemlerde sermayenin güvenli ve verimli limanlara kaydığına dikkat çekmektedir. Forbes ve Heritage Foundation tarafından her yıl güncellenen Ekonomik Özgürlük Endeksi verilerine göre Kuzey Makedonya, Balkan bölgesinde serbest sermaye dolaşımına ve yabancı mülkiyet haklarına en yüksek korumayı sağlayan ülkelerin başında gelmektedir.

Global ölçekte Makedonya’da şirket kuruluşu gerçekleştirmeyi çekici kılan başlıca ekonomik nedenler şunlardır:

  • %100 Yabancı Sermaye Mülkiyeti: Ülkede şirket kurmak için yerel bir ortağa veya Makedonya vatandaşı bir müdüre ihtiyaç yoktur. Şirket hisselerinin %100’ü yabancı gerçek veya tüzel kişilere ait olabilir.
  • Sabit ve Düşük Vergi Oranı (Flat Tax): Birçok Avrupa ülkesinde %25-%35 bandında seyreden kurumlar vergisi, Kuzey Makedonya’da sadece %10’dur.
  • Gelişmiş Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları: Kuzey Makedonya; Türkiye, Almanya, İngiltere ve tüm AB üyesi ülkeler dahil olmak üzere 50’den fazla ülke ile Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (DTAA) imzalamıştır.
  • Avro (EUR) Sabit Kuru: Ulusal para birimi olan Makedon Dinarı (MKD), 1995 yılından bu yana Avro karşısında sabit kur rejimine (1 EUR ≈ 61.5 MKD) tabidir. Bu durum enflasyonist kur risklerini ortadan kaldırarak finansal öngörülebilirlik sağlar.

2. Kuzey Makedonya Vergi Rejimi ve Komşu Ülkelerle Karşılaştırma

Dünyaca ünlü danışmanlık şirketleri PwC ve Deloitte tarafından yayınlanan Balkanlar Vergi Özeti raporlarına göre Kuzey Makedonya, bölgesel düzeyde en agresif vergi teşviklerini sunan ülkedir.

Aşağıdaki tablo, Makedonya’da şirket kuruluşu düşünen girişimciler için bölge ülkeleri arasındaki vergi oranlarını karşılaştırmaktadır:

Ülke Kurumlar Vergisi (CIT) Kişisel Gelir Vergisi (PIT) Temettü Vergisi (Stopaj)
Kuzey Makedonya %10 (Küçük İşletmelere %0) %10 %10
Yunanistan %22 %9 – %44 %5
Sırbistan %15 %10 – %15 %15
Arnavutluk %15 %13 – %23 %8
Almanya (Karşılaştırma) %30+ %14 – %45 %26.375

Vergi Muafiyetleri ve Küçük İşletme Teşvikleri

Kuzey Makedonya mevzuatında küçük girişimcileri koruyan çok özel bir düzenleme mevcuttur:

  • Mikro İşletme Muafiyeti (%0 Vergi): Yıllık cirosu 3.000.000 MKD’nin (yaklaşık 48.700 Avro) altında kalan küçük şirketler Kurumlar Vergisinden tamamen muaftır.
  • %1 Ciro Vergisi Opsiyonu: Yıllık cirosu 3.000.000 MKD ile 6.000.000 MKD arasında olan işletmeler, kâr üzerinden %10 ödemek yerine toplam ciroları üzerinden %1 vergi ödeyerek mali yükümlülüklerini tamamlayabilirler.

3. Makedonya’da Şirket Kuruluşu İçin Yasal Şirket Türleri

Kuzey Makedonya Ticaret Şirketleri Kanunu (Закон за трговските друштва – ЗТД) yabancı yatırımcılara farklı şirket modelleri sunmaktadır:

  1. DOOEL (Друштво со ограничена одговорност од едно лице): Tek ortaklı Sınırlı Sorumluluk Şirketi. Bireysel girişimciler ve tek kuruculu startup’lar için en popüler türdür. Ortak, şirketin borçlarından yalnızca taahhüt ettiği sermaye miktarınca sorumludur.
  2. DOO (Друштво со ограничена одговорност): Çok ortaklı (2 ila 50 ortaklı) Sınırlı Sorumluluk Şirketi. Ortaklar gerçek kişi olabileceği gibi yabancı tüzel şirketler de olabilir.
  3. AD (Акционерско друштво): Anonim Şirket. Halka kapalı AD kuruluşunda asgari sermaye 25.000 Avro; halka açık şirketlerde ise 50.000 Avrodur.

Asgari Esas Sermaye ve 12 Ay Ertelenmiş Ödeme Modeli

DOOEL veya DOO yapısında Makedonya’da şirket kuruluşu gerçekleştirirken yasal asgari esas sermaye 5.000 Avro (Makedon Dinarı karşılığı 307.500 MKD) olarak belirlenmiştir.

Önemli Sermaye Avantajı: Kanunun 177. maddesi uyarınca, 5.000 Avroluk sermayenin tamamının kuruluş günü bankaya yatırılması zorunlu değildir. Şirket kurulurken sermayenin 1/3’ü veya sembolik bir kısmı taahhüt edilip, kalan tutar tescil tarihinden itibaren 12 ay içerisinde şirket banka hesabına tamamlanabilir.

4. Merkezi Sicil (CRM / crm.com.mk) ve Tek Durak (One-Stop Shop) Sistemi

Kuzey Makedonya’da tüm ticari işletmelerin resmi kayıt otoritesi Merkezi Sicil (Централен регистар на Република Северна Македонија – CRM) kurumudur. Kurumun resmi web portalı crm.com.mk olup, tüm e-tescil başvuruları e-submit.crm.com.mk portalı üzerinden yürütülür.

CRM, dünyada örnek gösterilen Tek Durak (Едношалтерски систем – One-Stop Shop) entegrasyonuna sahiptir. Bu altyapı sayesinde tek bir başvuru ile:

  • Şirket Sicil Numarası (EMBS) oluşturulur,
  • Vergi Dairesinden (UJP) 13 haneli Vergi Kimlik Numarası (EDB) tahsis edilir,
  • İsteğe bağlı olarak ilk çalışanların Sosyal Güvenlik kaydı başlatılır,
  • Şirket ticari banka hesabı ön açılış onayı verilir.

5. Adım Adım Makedonya’da Şirket Kuruluşu Süreci

Başarılı bir Makedonya’da şirket kuruluşu gerçekleştirmek için aşağıdaki 6 ana adım takip edilmelidir:

Adım 1: Şirket Unvanının Kontrolü ve Rezervasyonu

CRM veri tabanı üzerinden şirket isminin müsaitliği sorgulanır. İstenirse crm.com.mk üzerinden 15 gün geçerli unvan rezervasyonu (Резервација на име) yapılabilir.

Adım 2: Gerekli Evrakların Hazırlanması

Kuruluş dosyası için şu temel belgeler hazırlanır:

    • Kuruluş Beyannamesi (Изјава за основање): DOOEL için ana tüzük.
    • İmza Beyannamesi (Заверен потпис – ЗП Формулар):** Şirket müdürünün noter onaylı imza sirküsü.
  • Tercümeli Pasaport Fotokopisi: Türk vatandaşlarının pasaport fotokopileri Kuzey Makedonya’da yeminli mütercim tercüman tarafından çevrilip noter tasdikinden geçirilir.
  • Şirket Merkez Adresi Belgesi: Üsküp veya diğer şehirlerdeki kira sözleşmesi ya da tapu.

Adım 3: Kayıt Ajanı (Регистрационен агент) ve E-İmza

Makedonya mevzuatı uyarınca CRM e-Submit portalına doküman yükleme ve başvuru yapma yetkisi, akredite bir dijital sertifika (KIBS AD veya Makedonski Telekom) sahibi lisanslı Kayıt Ajanları (yetkili avukatlar veya mali müşavirler) aracılığıyla gerçekleştirilir.

Adım 4: Tescil Kararı ve Süre

Belgeler sisteme eksiksiz yüklendikten sonra tescil işlemi ortalama 1 ila 3 iş günü içinde tamamlanır ve CRM e-imzalı Tescil Kararını (Решение за регистрација) yayınlar.

6. Tescil Sonrası Vergi Mükellefiyeti, Fatura Kesme ve Banka İşlemleri

Şirket tescil edildikten sonra yasal olarak ticarete başlamak ve fatura kesebilmek için yapılması gereken işlemler şunlardır:

  1. Şirket Mührü (Печат) Yaptırılması: Tescil kararı çıktıktan sonra resmi şirket mührü yaptırılır.
  2. Ticari Banka Hesabının Aktifleştirilmesi: Şirket müdürü (veya vekili) tescil belgeleri ile seçilen bir ticari bankaya (NLB, Stopanska, Komercijalna vb.) giderek ana ticari IBAN hesabını aktifleştirir.
  3. KDV Mükellefiyeti (ДДВ обврзник): Yıllık cirosu 2.000.000 MKD’nin (~32.500 Avro) altında kalan şirketler KDV’siz fatura keser. Bu sınırı aşan veya isteğe bağlı KDV mükellefi olmak isteyen şirketler Vergi Dairesi’ne (UJP) ПДД-01 (PDD-01) başvuru formu vererek KDV kaydını aktif eder.
  4. E-Vergi (e-Porezi) Kaydı: Vergi Dairesi’nin e-pdd.ujp.gov.mk portalına şirket kaydı yapılır ve lisanslı bir muhasebeciye elektronik beyanname yetkisi verilir.
  5. Resmi Fatura Düzenleme Standartları: Düzenlenecek faturalarda Şirket Unvanı, Adresi, EDB Vergi Numarası, EMBS Sicil Numarası ve Banka IBAN bilgileri eksiksiz yer almalıdır.

Danışmanlık ve Avukat Desteği Neden Zorunludur?

Teorik olarak hukuki bir engel bulunmasa da, uygulamada bir Türk vatandaşının tek başına avukat veya mali müşavir olmadan tescil yapması imkansızdır. Çünkü CRM portalı sadece Makedonya resmi makamlarınca verilmiş e-imzaları kabul eder ve tüm belgelerin Makedon ticaret hukukuna uygun hazırlanıp lisanslı Kayıtçı (Avukatlar, Mali Müşavirler.) tarafından portala sunulması şarttır.

Özet ve Sonuç

Gerek vergi oranlarının düşüklüğü (%10 flat tax / %0 mikro işletme muafiyeti), gerekse Avrupa pazarına yakınlığı ile Makedonya’da şirket kuruluşu, Balkanlar bölgesinde işini büyütmek isteyen her girişimci için ideal bir fırsattır. CRM (crm.com.mk) ve UJP (ujp.gov.mk) altyapısı sayesinde 1-3 iş günü gibi kısa bir sürede resmi şirket sahibi olmak mümkündür. Eren avukatlık ofisi ile hızlı ve güvenilir bir şekilde Makedonya’ da şirket kurabilirsiniz. Mesai saatlerinde arayabilirsiniz. 7/24 bilgi@eren.gen.tr adresine mail gönderebilirsiniz.

Resmi Başvuru ve Bilgi Kaynakları: