Kimler Makedonya vatandaşlığı alabilir? sorusunun kısa cevabı şudur: Günümüz Kuzey Makedonya Cumhuriyeti sınırları içinde doğan kişiler ve bu kişilerin çocukları köken (doğum) yoluyla Makedonya vatandaşlığına başvurabilir. Makedonya'da doğan kişinin kendisinin başvuru yapmış olması veya hayatta olması, çocuklarının başvurusu için önem taşımaz. Doğum yeri bugünkü Kuzey Makedonya sınırları dışında kalan kişiler için ise bu yoldan başvuru hakkı bulunmamaktadır. Bu yazıda "dedem Makedonya doğumlu, vatandaşlık alabilir miyim?", "babam Makedonya doğumlu" ve "Gevgeli, Pirlepe, İştip göçmenleri vatandaşlık alabilir mi?" gibi en çok sorulan soruları tek tek cevapladık.
Kimler Makedonya Vatandaşlığı Alabilir? (Kısa Cevap)
- Kuzey Makedonya'da doğan kişiler: Doğum yeri günümüz Kuzey Makedonya Cumhuriyeti sınırları içinde olan herkes başvurabilir. Türkiye'ye göç etmiş olmanız veya uzun yıllardır Türk vatandaşı olmanız bu hakkı ortadan kaldırmaz.
- Kuzey Makedonya'da doğan kişinin çocukları: Anne veya babası Kuzey Makedonya'da doğan kişiler, Türkiye'de veya başka bir ülkede doğmuş olsalar da başvurabilir. Makedonya doğumlu anne ya da babanın başvuru yapmış olması veya hayatta olması şart değildir.
- Doğum yeri bugünkü sınırlar dışında kalanlar: Osmanlı döneminde "Makedonya" olarak anılan bölgede doğmuş olsa bile, doğum yeri bugün Yunanistan, Bulgaristan, Arnavutluk veya başka bir ülkede kalan kişiler için köken yoluyla Makedonya vatandaşlığına başvuru hakkı bulunmamaktadır.
Kimler Makedonya vatandaşlığı alabilir sorusunda belirleyici olan, doğum yerinin bugünkü Kuzey Makedonya sınırları içinde olup olmadığıdır. Başvuru hakkı olan kişilerin ayrıca asgari şartları da karşılaması gerekir.
Soy Ağacına Göre Kimler Başvurabilir? (Tablo)
Ziyaretçilerimizin en çok sorduğu soru, aile büyüklerinden birinin Makedonya doğumlu olması durumunda kimin başvurabileceğidir. Aşağıdaki tablo, soy ağacındaki her durumu özetler:
| Makedonya'da doğan kişi | Kim başvurabilir? | Açıklama |
|---|---|---|
| Sizsiniz | Siz | Doğum yeriniz bugünkü Kuzey Makedonya sınırları içindeyse başvurabilirsiniz. |
| Babanız veya anneniz | Siz | Anne veya babanızın başvuru yapmış olması ya da hayatta olması gerekmez. |
| Dedeniz veya nineniz (babaanne, anneanne) | Anne veya babanız | Makedonya doğumlu kişinin çocuğu olan anne veya babanız başvurabilir. Torun olarak sizin doğrudan başvuru hakkınız bulunmamaktadır. |
| Büyük dedeniz veya büyük nineniz | Dedeniz veya nineniz | Hak, Makedonya doğumlu kişinin çocuğuna kadar uzanır. |
Dedem Makedonya Doğumlu, Vatandaşlık Alabilir miyim?
Dedeniz (veya nineniz) Makedonya doğumluysa, sizin torun olarak doğrudan başvuru hakkınız bulunmamaktadır. Başvuru hakkı, dedenizin çocuğuna, yani anne veya babanıza aittir. Anne veya babanız hayattaysa, dedenizin Makedonya'da doğmuş olması sayesinde Makedonya vatandaşlığına başvurabilir.
Burada önemli bir ayrıntı vardır: Dedenizin hayatta olması veya daha önce başvuru yapmış olması, anne veya babanızın başvurusu için şart değildir. Anne veya babanız, dedenizin Makedonya doğumlu olduğunu belgeleyerek doğrudan başvurabilir.
Aynı kural "dedem Makedonya doğumlu", "babaannem Makedonya doğumlu", "anneannem Makedonya doğumlu" veya "dedemin babası Makedonya doğumlu" gibi tüm durumlar için geçerlidir. Belirleyici soru şudur: Başvuru yapacak kişi, Makedonya'da doğan kişinin kendisi veya çocuğu mu?
Babam Makedonya Doğumlu, Vatandaşlık Alabilir miyim?
Evet. Babanız veya anneniz bugünkü Kuzey Makedonya sınırları içinde doğduysa, siz Türkiye'de doğmuş olsanız bile Makedonya vatandaşlığına başvurabilirsiniz. Babanızın veya annenizin daha önce Makedonya vatandaşlığına başvurmuş olması gerekmez. Babanız veya anneniz hayatta olmasa da başvuru hakkınız devam eder.
Annem Makedonya Doğumlu, Vatandaşlık Alabilir miyim?
Evet. Kural anne ve baba için aynıdır. Annenizin doğum yeri bugünkü Kuzey Makedonya sınırları içindeyse başvurabilirsiniz.
Örnek Senaryolarla Kimler Makedonya Vatandaşlığı Alabilir?
Senaryo 1: Ahmet Bey 1940 yılında Pirlepe'de doğmuş, 1955'te Türkiye'ye göç etmiş ve vefat etmiştir. Oğlu Mehmet Bey İzmir doğumludur. Mehmet Bey, babası hayatta olmasa ve babası hiç başvuru yapmamış olsa da Makedonya vatandaşlığına başvurabilir. Mehmet Bey'in çocukları ise torun oldukları için doğrudan başvuramaz.
Senaryo 2: Ayşe Hanım'ın babaannesi Üsküp doğumludur. Ayşe Hanım torun olduğu için doğrudan başvuru hakkına sahip değildir. Ancak babası, yani Üsküp doğumlu babaannenin oğlu, başvurabilir.
Senaryo 3: Hasan Bey'in dedesi Selanik doğumludur ve aile kendini "Makedonya göçmeni" olarak tanımlar. Selanik bugün Yunanistan'da olduğu için bu aileden kimse köken yoluyla Kuzey Makedonya vatandaşlığına başvuramaz.
Senaryo 4: Zeynep Hanım'ın nüfus kaydında annesinin doğum yeri "Yugoslavya" olarak yazılıdır. Önce annesinin hangi şehirde doğduğunun tespit edilmesi gerekir. Doğum yeri örneğin Kumanova ise Zeynep Hanım başvurabilir; Priştine ise Kosova mevzuatı değerlendirilir.
Makedonya Doğumlu Olduğunu Nasıl Anlarım?
Kimler Makedonya vatandaşlığı alabilir sorusunu kendi aileniz için cevaplamanın ilk adımı, aile büyüklerinizin doğum yerlerini öğrenmektir. Bunun için iki temel kaynak vardır:
- e-Devlet Alt-Üst Soy Bilgisi Sorgulama: Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün e-Devlet hizmeti üzerinden anne, baba, dede ve ninelerinizin nüfus kayıtlarında yazan doğum yerlerini görebilirsiniz.
- Göçmen belgeleri ve aile kayıtları: Göç sırasında düzenlenen iskân belgeleri, eski pasaportlar veya aile içindeki belgeler doğum yerini daha ayrıntılı gösterebilir.
Nüfus kayıtlarında doğum yeri çoğu zaman eski Türkçe adlarla ("Üsküp", "Manastır", "Pirlepe" gibi) veya yalnızca "Yugoslavya" olarak yazılıdır. Bu durumda yerin bugün hangi ülkede kaldığını tespit etmek gerekir. Ardından Kuzey Makedonya'daki doğum kaydının, yani İzvod na Rodeni (doğum belgesi) kaydının bulunması gerekir.
Nüfus Kaydındaki İsim Farklılıkları
Makedonya doğumlu aile büyüklerinin Kuzey Makedonya'daki doğum kayıtlarında yazan isimleri, Türkiye'deki nüfus kayıtlarıyla çoğu zaman birebir aynı değildir. Bunun birkaç yaygın nedeni vardır:
- Soyadı farkı: Türkiye'de soyadları 1934 tarihli Soyadı Kanunu ile alınmıştır. Bu tarihten önce doğup göç eden kişilerin Makedonya'daki kayıtlarında farklı bir aile adı veya baba adına dayanan bir isim bulunabilir.
- Yazım farkı: Makedonya kayıtları Kiril alfabesiyle veya yerel yazım kurallarıyla tutulur. Aynı isim iki ülkede farklı harflerle yazılmış olabilir.
- İsim değişikliği: Göçten sonra Türkiye'de isim veya doğum tarihi düzeltmesi yapılmış olabilir.
Bu farklılıklar, başvuruda kişinin aynı kişi olduğunun ispatını gerektirir. Bu konuda isim denklik belgesi yazımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Makedonya Göçmenleri Vatandaşlık Alabilir mi? (Şehir Şehir)
Türkiye'deki Rumeli ve Balkan göçmeni aileler genellikle kendilerini geldikleri şehre göre tanımlar: "Gevgeli göçmenleri", "Pirlepe göçmenleri" gibi. Bu şehirlerden bazıları bugün Kuzey Makedonya'da, bazıları ise Yunanistan veya Bulgaristan'da kalmıştır. Başvuru hakkı açısından belirleyici olan, şehrin bugün hangi ülkede olduğudur.
Bugün Kuzey Makedonya Sınırları İçinde Kalan Yerler
Aşağıdaki yerlerde doğan kişiler ve çocukları, diğer şartları karşılamaları hâlinde başvurabilir:
| Türkçe adı | Bugünkü adı |
|---|---|
| Üsküp | Skopje |
| Manastır | Bitola |
| Pirlepe | Prilep |
| İştip | Štip |
| Usturumca | Strumica |
| Gevgeli | Gevgelija |
| Tikveş (Kavadar, Negotin) | Kavadarci, Negotino |
| Koçana | Kočani |
| Kumanova | Kumanovo |
| Köprülü | Veles |
| Kalkandelen | Tetovo |
| Ohri | Ohrid |
| Struga | Struga |
| Kırçova | Kičevo |
| Resne | Resen |
| Radoviş | Radoviš |
| Valandova | Valandovo |
| Doyran | Dojran |
Örneğin "Gevgeli göçmenleri vatandaşlık alabilir mi?" sorusunun cevabı evettir: Gevgeli bugün Kuzey Makedonya'dadır; Gevgeli'de doğan kişi ve çocukları başvurabilir. Pirlepe, Usturumca, İştip, Tikveş, Koçana ve Kumanova göçmenleri için de aynı kural geçerlidir.
Bugün Kuzey Makedonya Dışında Kalan Yerler
Osmanlı döneminde "Makedonya" bölgesi olarak bilinen alanın önemli bir kısmı bugün Yunanistan ve Bulgaristan sınırları içindedir. Aşağıdaki yerlerde doğan kişiler için köken yoluyla Kuzey Makedonya vatandaşlığına başvuru hakkı bulunmamaktadır:
- Yunanistan'da kalan yerler: Selanik, Florina (Lerin), Vodina (Edessa), Kesriye (Kastoria), Karaferye (Veria), Drama, Kavala, Serez, Yenice-i Vardar, Kozana, Alasonya (Elassona).
- Bulgaristan'da kalan yerler: Bugünkü Bulgaristan sınırları içinde doğan kişiler de köken yoluyla Kuzey Makedonya vatandaşlığına başvuramaz.
Bu nedenle "Selanik göçmenleri", "Florina göçmenleri" veya "Vodina göçmenleri vatandaşlık alabilir mi?" sorusunun cevabı, Kuzey Makedonya vatandaşlığı açısından hayırdır. Bu ailelerin durumu, doğum yerinin bugün bağlı olduğu ülkenin kendi vatandaşlık mevzuatına tabidir. Yunanistan ve Bulgaristan'ın mevzuatı Kuzey Makedonya'dan farklıdır ve bu yazının konusu değildir.
Makedonya'nın Sınırları Neden Bölündü?
Tarihî Makedonya bölgesi, Osmanlı döneminde bugünkü Kuzey Makedonya'dan çok daha geniş bir alanı kapsıyordu. 1912–1913 Balkan Savaşları'ndan sonra imzalanan 1913 Bükreş Antlaşması ile bölge Yunanistan, Sırbistan ve Bulgaristan arasında paylaşıldı. Sırbistan'a kalan kısım (Vardar Makedonyası) daha sonra Yugoslavya'nın bir parçası oldu ve 8 Eylül 1991'de yapılan referandumla bağımsızlığını ilan etti. Bugünkü Kuzey Makedonya Cumhuriyeti, bu Vardar Makedonyası topraklarıdır.
Bu tarihsel gelişme, aynı "Makedonya göçmeni" kimliğini taşıyan aileler arasında bugün neden farklı sonuçlar çıktığını açıklar: Üsküp veya Pirlepe doğumlu bir dede ile Selanik doğumlu bir dede, Türkiye'de aynı göçmen topluluğuna ait olsa da, vatandaşlık hakkı bakımından farklı durumdadır. Bölgenin tarihine ilişkin ayrıntılı bilgi için Makedonya tarihi yazımıza bakabilirsiniz.
Dedem Yugoslavya Doğumlu, Vatandaşlık Alabilir miyim?
Türkiye'deki nüfus kayıtlarında birçok göçmenin doğum yeri yalnızca "Yugoslavya" olarak yazılıdır. Yugoslavya bugün yedi ayrı ülkeye bölünmüştür: Kuzey Makedonya, Sırbistan, Kosova, Bosna-Hersek, Karadağ, Hırvatistan ve Slovenya. "Yugoslavya doğumlu" ifadesi tek başına hangi ülkeye başvurulabileceğini göstermez.
Yapılması gereken, doğum yerinin şehir veya köy düzeyinde tespit edilmesi ve bu yerin bugün hangi ülkede olduğunun belirlenmesidir:
- Doğum yeri bugün Kuzey Makedonya'daysa: bu yazıdaki kurallar geçerlidir.
- Doğum yeri bugün Kosova'daysa: Kimler Kosova vatandaşlığı alabilir? yazımıza bakabilirsiniz.
- Doğum yeri bugün Sırbistan'daysa: Kimler Sırbistan vatandaşlığı alabilir? yazımıza bakabilirsiniz.
Yugoslavya döneminde Kuzey Makedonya topraklarında doğmuş olmak, bugünkü kurallar açısından Kuzey Makedonya'da doğmuş olmak anlamına gelir. Önemli olan doğum yerinin bugünkü sınırlar içinde kalmasıdır.
Makedonya Vatandaşlığı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Kimler Makedonya vatandaşlığı alabilir sorusunun cevabı sizin için "evet" ise, süreç genel olarak şu adımlardan oluşur:
- Doğum yerinin tespiti: e-Devlet soy bilgisi ve aile belgeleriyle Makedonya doğumlu kişinin doğum yeri belirlenir.
- Doğum kaydının bulunması: Makedonya doğumlu kişinin Kuzey Makedonya'daki doğum kaydı (İzvod na Rodeni) araştırılır ve alınır.
- Belgelerin hazırlanması: Türkiye'den alınacak nüfus kayıtları ve diğer belgeler hazırlanır, gerekenler tercüme ve tasdik ettirilir. Ayrıntılı liste için Makedonya vatandaşlığı başvurusu sırasında gerekecek belgeler yazımıza bakabilirsiniz.
- Asgari şartların kontrolü: Başvuranın yaş, sabıka kaydı gibi asgari şartları karşılayıp karşılamadığı kontrol edilir.
- Başvuru: Başvuru Kuzey Makedonya'nın yetkili makamlarına yapılır ve sonuç beklenir.
Sürecin adım adım anlatımı için adım adım Makedonya çifte vatandaşlığı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Türk Vatandaşlığım Ne Olur?
Türkiye çifte vatandaşlığa izin verir. Makedonya vatandaşlığını kazanmanız, Türk vatandaşlığınızı kaybetmenize yol açmaz. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 44. maddesine göre yabancı bir devletin vatandaşlığını kazanan Türk vatandaşlarının bu durumu Türk makamlarına bildirmesi gerekir. Bildirim; yurt içinde valiliklere, yurt dışında ise dış temsilciliklere yapılır.
Makedonya Pasaportu ile Seyahat
Kuzey Makedonya vatandaşları, Avrupa Birliği'nin vize muafiyeti listesinde yer aldığından Schengen bölgesine herhangi bir 180 günlük süre içinde 90 güne kadar vizesiz seyahat edebilir. Vizesiz gidilebilen ülkelerin güncel listesi için Makedonya pasaportu ile vizesiz gidilen ülkeler yazımıza bakabilirsiniz.
Makedonya vatandaşlığının pratik faydaları için Makedonya vatandaşlığı avantajları yazımıza bakabilirsiniz.
Köken Dışındaki Yollar
Doğum yeri şartını karşılamayan kişiler için Kuzey Makedonya vatandaşlığına giden başka yollar da vardır. Bunlar köken yolundan farklı şartlara tabidir:
Sık Yapılan Hatalar
- Tarihî Makedonya ile bugünkü Kuzey Makedonya'yı karıştırmak: Selanik, Florina veya Kavala doğumlu aile büyükleri için Kuzey Makedonya'ya başvuru hakkı yoktur.
- Torun olarak doğrudan başvurmaya çalışmak: Hak, Makedonya doğumlu kişinin kendisine ve çocuğuna aittir. Dedeniz Makedonya doğumluysa başvuru hakkı anne veya babanızdadır.
- Anne veya babanın önce başvurması gerektiğini düşünmek: Makedonya doğumlu kişinin çocukları, ebeveynleri başvurmamış veya hayatta olmasa bile başvurabilir.
- Nüfus kaydındaki "Yugoslavya" ifadesiyle yetinmek: Doğum yerinin şehir düzeyinde tespit edilmesi gerekir.
- Asgari şartları kontrol etmeden başvurmak: Köken şartını karşılamak tek başına yeterli değildir.
Kimler Makedonya Vatandaşlığı Alabilir? Sık Sorulan Sorular
Kimler Makedonya vatandaşlığı alabilir?
Bugünkü Kuzey Makedonya sınırları içinde doğan kişiler ve bu kişilerin çocukları köken yoluyla başvurabilir. Makedonya doğumlu kişinin hayatta olması veya başvuru yapmış olması, çocuklarının başvurusu için şart değildir.
Dedem Makedonya doğumlu, vatandaşlık alabilir miyim?
Torun olarak doğrudan başvuru hakkınız bulunmamaktadır. Dedenizin çocuğu olan anne veya babanız başvurabilir.
Babam Makedonya doğumlu ama vefat etti. Başvurabilir miyim?
Evet. Makedonya doğumlu anne veya babanın hayatta olması şart değildir.
Babam hiç Makedonya vatandaşlığına başvurmadı. Ben başvurabilir miyim?
Evet. Makedonya doğumlu ebeveynin daha önce başvuru yapmış olması gerekmez.
Babaannem Makedonya doğumlu. Babam başvurabilir mi?
Evet. Babaanneniz Makedonya doğumluysa, onun çocuğu olan babanız başvurabilir.
Selanik göçmenleri Makedonya vatandaşlığı alabilir mi?
Hayır. Selanik bugün Yunanistan'dadır. Doğum yeri bugünkü Kuzey Makedonya sınırları dışında kalan kişiler için köken yoluyla başvuru hakkı bulunmamaktadır.
Makedonya vatandaşlığı kaç kuşağa kadar alınabilir?
Köken yoluyla başvuru hakkı, Makedonya'da doğan kişinin kendisine ve çocuklarına aittir. Torunlar ve daha sonraki kuşaklar doğrudan başvuramaz.
Nüfus kaydında doğum yeri "Yugoslavya" yazıyor. Ne yapmalıyım?
Doğum yerinin şehir veya köy düzeyinde tespit edilmesi gerekir. Aile belgeleri, göçmen kayıtları ve Kuzey Makedonya'daki doğum kaydı araştırması ile yerin bugün hangi ülkede kaldığı belirlenir.
Bulgaristan doğumlu dedem için Makedonya vatandaşlığı alabilir miyim?
Hayır. Doğum yeri bugünkü Kuzey Makedonya sınırları dışında kalan kişiler için köken yoluyla Kuzey Makedonya vatandaşlığına başvuru hakkı bulunmamaktadır. Bulgaristan'ın kendi vatandaşlık mevzuatı ise farklıdır ve ayrıca değerlendirilmelidir.
Kardeşlerim de başvurabilir mi?
Evet. Makedonya doğumlu kişinin çocuklarının her biri, diğer şartları karşılamak kaydıyla ayrı ayrı başvurabilir.
Makedonya vatandaşlığı alırsam Türk vatandaşlığım düşer mi?
Hayır. Türkiye çifte vatandaşlığa izin verir; yalnızca yeni vatandaşlığın Türk makamlarına bildirilmesi gerekir.
Ofisimiz Hakkında
Eren Avukatlık Ofisi, İstanbul Kadıköy'de vatandaşlık hukuku alanında faaliyet göstermekte ve Kuzey Makedonya vatandaşlık başvurularına ilişkin hukuki danışmanlık vermektedir. Başvuru hakkınızın olup olmadığını öğrenmek için bilgi formunu doldurabilir veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Konuyla ilgili diğer yazılarımız:
- Nasıl Makedonya vatandaşı olabilirim?
- Makedonya vatandaşlığı hakkında en çok sorulan sorular
- Kuzey Makedonya vatandaşlık yasası değişikliği
- Makedonya tarihi
Kaynakça
- Law on Citizenship of the Republic of North Macedonia (amended) – UNHCR Refworld
- Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Hükümeti
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- e-Devlet – Alt-Üst Soy Bilgisi Sorgulama
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her başvuru, kişinin belgeleri ve somut durumu üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.